อัปเดตเมื่อ: 25/01/2026

EP.2 ข้อบังคับทำงาน: "เวลาทำงาน & เวลาพัก" เขียนพลาดนิดเดียว เสี่ยงจ่ายค่าล่วงเวลา(OT) บานปลาย! เรื่อง วันทำงาน และ เวลาทำงานปกติ และเวลาพัก

EP.2 ข้อบังคับทำงาน: "เวลาทำงาน & เวลาพัก" เขียนพลาดนิดเดียว เสี่ยงจ่ายค่าล่วงเวลา(OT) บานปลาย!

เรื่อง วันทำงาน และ เวลาทำงานปกติ และเวลาพัก

การกำหนดเวลาทำงานไม่ใช่แค่เรื่องภายในบริษัท แต่มีกรอบกฎหมายที่ต้องระบุให้ชัดเจนในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ดังนี้

1. การกำหนดวันและเวลาทำงาน นายจ้างต้องประกาศเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดการทำงานให้ลูกจ้างทราบ โดยปกติกำหนดวันทำงานได้ไม่เกิน 6 วันต่อสัปดาห์

2. จำนวนชั่วโมงทำงานปกติ

• งานทั่วไป ต้องไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และรวมทั้งสัปดาห์ไม่เกิน 48 ชั่วโมง

• งานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัย ต้องไม่เกิน 7 ชั่วโมงต่อวัน และรวมทั้งสัปดาห์ไม่เกิน 42 ชั่วโมง

• การเฉลี่ยชั่วโมงทำงาน: หากวันใดทำงานน้อยกว่า 8 ชั่วโมง นายจ้างสามารถนำเวลาที่เหลือไปรวมกับวันอื่นได้ แต่เมื่อรวมแล้วต้องไม่เกิน 9 ชั่วโมงต่อวัน และรวมทั้งสัปดาห์ต้องไม่เกิน 48 ชั่วโมง

3. สิทธิในการรับค่าตอบแทนกรณีทำงานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน

• ลูกจ้างรายวัน: หากนายจ้างกำหนดชั่วโมงทำงานปกติเกิน 8 ชั่วโมง (แต่ไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์) นายจ้างต้องจ่ายค่าตอบแทนในชั่วโมงที่เกินมานั้นไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง

• ลูกจ้างรายเดือน: หากทำงานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน แต่รวมทั้งสัปดาห์ยังไม่เกิน 48 ชั่วโมง กฎหมายไม่ได้กำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายค่าตอบแทนเพิ่มในส่วนนี้

กรณีศึกษาที่นายจ้างควรระวัง

1. ความยืดหยุ่นในการจัดกะการทำงาน นายจ้างสามารถตกลงกับลูกจ้างเพื่อทำงานวันละ 12 ชั่วโมง (เช่น ทำ 4 วัน หยุด 3 วัน) ได้ตามกฎกระทรวง แต่ต้องคำนึงว่ารวมทั้งสัปดาห์ต้องไม่เกิน 48 ชั่วโมง และหากเป็นลูกจ้างรายวัน นายจ้างยังมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าตอบแทนส่วนที่เกิน 8 ชั่วโมงแรกในอัตรา 1.5 เท่าเสมอ

2. ข้อควรระวังเรื่องการแก้ไขวันทำงาน หากในข้อบังคับระบุวันทำงานปกติไว้เพียง จันทร์-ศุกร์ นายจ้างจะไม่สามารถบังคับให้ลูกจ้างมาทำงานในวันเสาร์เป็นวันทำงานปกติในภายหลังได้โดยพละการ เนื่องจากถือเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพการจ้างที่ไม่เป็นคุณต่อลูกจ้าง

3. กรณีการพักเกิน 2 ชั่วโมงในธุรกิจร้านอาหาร กฎหมายกำหนดว่าหากมีการแบ่งช่วงเวลาทำงาน โดยให้ลูกจ้างพักเกิน 2 ชั่วโมงในระหว่างวัน เวลาที่เกินจาก 2 ชั่วโมงนั้นให้ถือเป็นเวลาทำงานปกติทันที ยกเว้น ร้านอาหารที่เปิดให้บริการเป็นช่วงๆ เช่น เปิดช่วงเที่ยงแล้วปิดร้าน แล้วมาเปิดอีกครั้งช่วงเย็น หากร้านเปิดต่อเนื่องตลอดวันแต่ให้ลูกจ้างพักยาวเกิน 2 ชั่วโมง ชั่วโมงที่เกินจะถูกนับเป็นเวลาทำงาน ซึ่งอาจส่งผลให้ชั่วโมงทำงานรวมต่อสัปดาห์เกิน 48 ชั่วโมงและผิดกฎหมายได้

________________________________________

เวลาพักระหว่างวัน

เวลาพักคือช่วงเวลาที่ลูกจ้างต้องมีอิสระจากการทำงานอย่างแท้จริง โดยมีหลักเกณฑ์ดังนี้

1. เกณฑ์การจัดเวลาพัก

• นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างพักติดต่อกันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง หลังจากทำงานมาแล้วไม่เกิน 5 ชั่วโมงติดต่อกัน

• อาจตกลงแบ่งเวลาพักเป็นช่วงๆ ได้ ( เช่น พักครั้งละ 30 นาที 2 ครั้ง ) แต่รวมแล้วต้องไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน

2. การทำงานในช่วงเวลาพัก โดยปกติเวลาพักไม่นับเป็นเวลาทำงานและนายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง แต่หากนายจ้างสั่งให้ลูกจ้างทำงานในช่วงเวลาพัก หรือไม่จัดเวลาพักให้ จะถือว่าเป็นการทำงานล่วงเวลา (OT) ซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าตอบแทนในอัตรา 1.5 เท่าในวันทำงานปกติ หรือ 3 เท่าในวันหยุด

3. การพักก่อนเริ่มทำงานล่วงเวลา (OT) หากต้องให้ลูกจ้างทำงานล่วงเวลาต่อจากเวลาทำงานปกติเกินกว่า 2 ชั่วโมง นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักก่อนเริ่มทำงานล่วงเวลาไม่น้อยกว่า 20 นาที

4. ข้อยกเว้นที่ไม่ต้องจัดเวลาพัก สามารถทำได้เฉพาะงานที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันไปหากหยุดจะเสียหายแก่งาน ( เช่น งานรักษาความปลอดภัย ) หรือเป็นงานฉุกเฉินที่คาดหมายไม่ได้ โดยต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร

สิ่งที่นายจ้างต้องระวังเป็นพิเศษคือ การปรับเปลี่ยนวันทำงานหรือเงื่อนไขที่เป็นคุณหรือเป็นประโยชน์ต่อลูกจ้างที่ทำต่อกันมานาน จะถือเป็น "สภาพการจ้าง" หากนายจ้างต้องการเปลี่ยนแปลงในภายหลังในทางที่ไม่เป็นคุณคือเป็นโทษต่อลูกจ้าง จะต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อนเสมอครับ

ติดตาม EP.3: วันหยุดและหลักเกณฑ์การลา