ไม่ผ่านโปร ทำงาน 10 วัน เลิกจ้างทันทีได้ไหม? ฎีกา 5249/2545 ให้จ่าย 26,833.33 บาท

ไม่ผ่านโปร ทำงาน 10 วัน เลิกจ้างทันทีได้ไหม? ฎีกา 5249/2545 ให้จ่าย 26,833.33 บาท

บริษัทจ้างพนักงานเงินเดือน 23,000 บาท ทดลองงาน 120 วัน แล้วให้ออกหลังเริ่มงานเพียง 10 วัน เพราะเห็นว่าทำงานไม่ได้ตามมาตรฐาน บริษัทจ่ายค่าจ้าง 7,670 บาท และเชื่อว่าจบเรื่อง เพราะในหนังสือจ้างเขียนไว้ชัดว่าเลิกจ้างระหว่างทดลองงานได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า

แต่คำพิพากษาฎีกาที่ 5249/2545 วินิจฉัยว่า ข้อตกลงดังกล่าวใช้ตัดสิทธิการบอกกล่าวล่วงหน้าไม่ได้ นายจ้างต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าอีก 26,833.33 บาท มากกว่าค่าจ้างที่ลูกจ้างได้รับจากการทำงานจริง

บทเรียนจากคดีนี้ชัดมาก: "ไม่ผ่านโปร" เป็นเหตุให้นายจ้างตัดสินใจไม่จ้างต่อได้ แต่ไม่ได้ทำให้สัญญาจ้างหรือกฎหมายคุ้มครองแรงงานหยุดใช้

ประเด็นนี้อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงช่วงทดลองงาน อ่านภาพรวมได้จาก คู่มือสัญญาจ้างและข้อบังคับการทำงาน และดูวิธีแจ้งผลโดยตรงในบทความ พนักงานไม่ผ่านโปร ต้องแจ้งอย่างไร

เรื่องมีอยู่ว่า

เมื่อวันที่ 17 เมษายน 2544 บริษัทแห่งหนึ่งรับลูกจ้างเข้าทำงานตำแหน่งเจ้าหน้าที่ดูแลสินค้า ค่าจ้างเดือนละ 23,000 บาท กำหนดจ่ายค่าจ้างทุกวันสิ้นเดือน

หนังสือจ้างกำหนดระยะทดลองงาน 120 วัน และระบุว่าในช่วงดังกล่าวบริษัทสงวนสิทธิเลิกจ้างเมื่อใดก็ได้ โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและไม่ต้องแจ้งเหตุให้ทราบล่วงหน้า หากผลการทำงานเป็นที่พอใจจึงจะบรรจุเป็นพนักงานประจำ

วันที่ 26 เมษายน 2544 บริษัทบอกเลิกจ้างด้วยวาจา รวมอายุงาน 10 วัน และจ่ายค่าจ้าง 7,670 บาท ลูกจ้างไปร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 26,833.33 บาท

นายจ้างฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่ง ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้เพิกถอน แต่พนักงานตรวจแรงงานอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร

ศาลฎีกากลับคำพิพากษาศาลแรงงานกลาง และวินิจฉัยเป็นหลักไว้ดังนี้

1. ทดลองงาน 120 วัน ไม่ได้ทำให้เป็นสัญญาที่มีวันสิ้นสุดแน่นอน

สัญญาระบุว่า หากผ่านทดลองงานนายจ้างจะจ้างต่อ แต่ถ้าไม่ผ่าน นายจ้างอาจเลิกจ้างเมื่อใดก็ได้ จึงยังไม่แน่นอนว่าสัญญาจะสิ้นสุดวันไหน สัญญาลักษณะนี้เป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา

เมื่อเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา การบอกเลิกต้องเป็นไปตามมาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541

2. เซ็นยอมไว้ก็ใช้ตัดสิทธิไม่ได้

มาตรา 17 เป็นกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน นายจ้างกับลูกจ้างจะตกลงให้ลูกจ้างได้รับสิทธิน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไม่ได้

ข้อความที่ว่า "บริษัทมีสิทธิเลิกจ้างเมื่อใดก็ได้โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า" จึงตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 แม้ลูกจ้างจะลงลายมือชื่อในสัญญาแล้วก็ตาม

3. กฎหมายไม่ได้ยกเว้นการบอกกล่าวเพราะยังอยู่ระหว่างทดลองงาน

ข้อยกเว้นที่นายจ้างไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าต้องเข้าเหตุตามกฎหมาย เช่น ลูกจ้างกระทำความผิดตามมาตรา 119 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน หรือเข้าเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583

คำว่า "ผลงานไม่ผ่านเกณฑ์ทดลองงาน" โดยตัวมันเองไม่ใช่ข้อยกเว้นดังกล่าว นายจ้างจึงยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือจ่ายเงินแทน

ทำไมค่าบอกกล่าวจึงเป็น 35 วัน

บริษัทจ่ายค่าจ้างทุกวันสิ้นเดือน และบอกเลิกจ้างวันที่ 26 เมษายน 2544 ซึ่งเป็นก่อนวันจ่ายค่าจ้างวันที่ 30 เมษายน

ตามหลักการบอกกล่าวในขณะนั้น การเลิกสัญญาจะมีผลเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป คือวันที่ 31 พฤษภาคม 2544 ช่วงตั้งแต่วันที่ 27 เมษายนถึง 31 พฤษภาคมรวม 35 วัน

ค่าจ้างเดือนละ 23,000 บาท คิดเป็นค่าจ้างรายวัน 23,000 ÷ 30 = 766.67 บาท เมื่อคูณ 35 วัน จึงเป็นเงิน 26,833.33 บาทตามคำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน

ตัวเลขนี้ทำให้เห็นว่าคำว่า "ค่าตกใจหนึ่งเดือน" เป็นเพียงคำเรียกที่ใช้กันทั่วไป จำนวนเงินจริงไม่จำเป็นต้องเท่ากับ 30 วันเสมอ ต้องดูวันแจ้งเลิกจ้างและรอบจ่ายค่าจ้างของบริษัทประกอบกัน

ค่าบอกกล่าวล่วงหน้ากับค่าชดเชยเป็นคนละก้อน

คดีนี้ลูกจ้างทำงานเพียง 10 วัน จึงยังไม่ครบเกณฑ์ 120 วันสำหรับค่าชดเชยตามมาตรา 118 แต่ยังมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า เพราะนายจ้างให้ออกทันที

หากลูกจ้างทำงานครบ 120 วันขึ้นไปแล้วถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิดตามมาตรา 119 นายจ้างต้องพิจารณาทั้งค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า แยกจากกัน

การต่อระยะทดลองงานไม่ทำให้อายุงานเริ่มนับใหม่ อายุงานต้องนับตั้งแต่วันทำงานวันแรก

✅ Checklist สำหรับ HR ก่อนแจ้งไม่ผ่านโปร

ลูกจ้างควรตรวจอะไรเมื่อถูกแจ้งไม่ผ่านโปร

ขอหนังสือแจ้งผลหรือหนังสือเลิกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร ตรวจวันที่เริ่มงาน วันแจ้งผล วันจ่ายค่าจ้าง และวันที่ให้ออกจากงาน เก็บสัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน แบบประเมิน และข้อความที่คุยกับหัวหน้างานไว้ให้ครบ

หากได้รับเอกสารให้เซ็น ควรอ่านว่ามีข้อความลาออกเอง ยอมรับเงินครบถ้วน หรือสละสิทธิเรียกร้องหรือไม่ การลงชื่อว่าได้รับเอกสารกับการลงชื่อยอมรับเนื้อหาอาจมีผลต่างกัน

❓ คำถามที่พบบ่อย

สรุป

คำว่า "ไม่ผ่านโปร" ไม่ได้ทำให้สิทธิตามสัญญาจ้างหายไป นายจ้างมีสิทธิประเมินและยุติการจ้าง แต่ต้องกำหนดวันมีผลและชำระเงินให้ถูก ลูกจ้างทำงานเพียง 10 วันก็อาจมีสิทธิได้ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า หากถูกให้ออกทันทีโดยไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย จุดตัดสินคดีจึงอยู่ที่สัญญา รอบจ่ายค่าจ้าง เอกสารประเมิน และวิธีแจ้งผลจริง

บทความนี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยเฉพาะคดี เพราะแต่ละกรณีต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานประกอบ